Prediyabet (Gizli Şeker)
Prediyabet, kan şekerinin normalden yüksek ancak diyabet tanı sınırlarının altında olduğu durumdur. Halk arasında 'gizli şeker' olarak da bilinir. Prediyabetli kişilerde tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıkları gelişme riski artmıştır; ancak bu dönem, yaşam tarzı değişiklikleri için önemli bir fırsattır.
Prediyabet (Gizli Şeker) belirtileri
- Genellikle belirti vermez
- Bazı kişilerde yemek sonrası halsizlik veya ani acıkma
- Karın bölgesinde yağlanma
- Boyun ve koltuk altında koyu renkli cilt değişiklikleri
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Prediyabetin risk faktörleri tip 2 diyabetle aynıdır: fazla kilo, hareketsizlik, ailede diyabet öyküsü, 35 yaş üzeri olmak, gebelik diyabeti öyküsü, polikistik over sendromu, yüksek tansiyon ve kan yağlarında bozukluk.
Tanı
Genel olarak açlık kan şekerinin 100–125 mg/dL arasında olması (bozulmuş açlık glukozu), OGTT'de 2. saat değerinin 140–199 mg/dL arasında olması (bozulmuş glukoz toleransı) veya HbA1c'nin %5,7–6,4 arasında olması prediyabeti gösterir.
Tedavi yaklaşımları
Araştırmalar, vücut ağırlığının yaklaşık %5–7 oranında azaltılması ve haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivitenin diyabete ilerleme riskini belirgin biçimde azalttığını göstermektedir. Beslenmede rafine şeker ve işlenmiş gıdaların azaltılması, lifli gıdaların artırılması önerilir. Yüksek riskli seçilmiş kişilerde hekim ilaç tedavisini de değerlendirebilir. Kan şekeri en az yılda bir kontrol edilmelidir.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Kan testlerinde prediyabet sınırlarında değer saptanan veya diyabet açısından birden fazla risk faktörü taşıyan kişilerin değerlendirilmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Prediyabet geri döner mi?
Evet, prediyabetli kişilerin önemli bir kısmında yaşam tarzı değişiklikleriyle kan şekeri normal sınırlara dönebilir.
Ne sıklıkla kontrol yaptırmalıyım?
Prediyabeti olan kişilerde kan şekeri ve HbA1c'nin genellikle yılda en az bir kez kontrol edilmesi önerilir; hekim risk durumuna göre daha sık takip isteyebilir.