Gebelik Diyabeti (Gestasyonel Diyabet)
Gebelik diyabeti, gebelik sırasında ilk kez ortaya çıkan ve genellikle doğumdan sonra düzelen kan şekeri yüksekliğidir. Gebelikte salgılanan plasenta hormonları insülin direncini artırır; pankreas buna yeterince yanıt veremediğinde kan şekeri yükselir. Kontrol altına alınmadığında hem anne hem bebek açısından riskler artabilir.
Gebelik Diyabeti belirtileri
- Çoğu zaman belirti vermez; tarama testleriyle saptanır
- Bazen aşırı susama ve sık idrara çıkma
- Bebekte beklenenden fazla büyüme (iri bebek)
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Gebelik öncesi fazla kilo, ileri anne yaşı, ailede diyabet öyküsü, önceki gebelikte gebelik diyabeti veya iri bebek doğumu ve polikistik over sendromu riski artırır.
Tanı
Gebeliğin genellikle 24–28. haftaları arasında oral glukoz tolerans testi (şeker yükleme testi) ile tarama yapılır. Yüksek riskli gebelerde ilk muayenede de kan şekeri değerlendirilir. Gebelik öncesinde fark edilmemiş diyabetin ayırt edilmesi de önemlidir.
Tedavi yaklaşımları
Tedavide ilk adım beslenme düzenlemesi ve uygun fiziksel aktivitedir. Gün içinde kan şekeri ölçümleriyle hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı izlenir. Hedeflere ulaşılamazsa gebelikte güvenli kabul edilen tedaviler, özellikle insülin, kullanılır. Takip kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla birlikte yürütülür.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Şeker yükleme testi sonucu yüksek bulunan gebelerin ve gebelik öncesinde diyabet riski taşıyan kadınların endokrinoloji değerlendirmesi önerilir. Doğumdan sonraki 4–12 hafta içinde şeker yükleme testinin tekrarlanması ve sonrasında düzenli takip gerekir.
Sık sorulan sorular
Gebelik diyabeti doğumdan sonra geçer mi?
Çoğu kadında doğumdan sonra kan şekeri normale döner. Ancak ileriki yıllarda tip 2 diyabet gelişme riski artmıştır; bu nedenle düzenli kontrol önemlidir.
İnsülin bebeğe zarar verir mi?
İnsülin plasentayı önemli ölçüde geçmez ve gebelikte kan şekeri kontrolü için güvenle kullanılan tedavilerdendir.