İnsülin Direnci
İnsülin direnci, kas, karaciğer ve yağ dokusu gibi hücrelerin insüline normalden daha zayıf yanıt vermesidir. Vücut bunu dengelemek için daha fazla insülin salgılar. Bu durum uzun süre devam ettiğinde prediyabet ve tip 2 diyabet gelişme riski artar. İnsülin direnci; obezite, yüksek tansiyon ve kan yağlarında bozuklukla birlikte metabolik sendromun temel bileşenlerinden biridir.
İnsülin Direnci belirtileri
- Çoğu zaman belirgin belirti yoktur
- Karın çevresinde yağlanma
- Boyun ve koltuk altında koyulaşmış, kadifemsi cilt (akantozis nigrikans)
- Yemekten birkaç saat sonra titreme, terleme, ani acıkma
- Kilo vermede güçlük
- Kadınlarda adet düzensizliği ve tüylenme (polikistik over sendromu ile birlikte)
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Fazla kilo ve özellikle karın içi yağlanma, hareketsiz yaşam, genetik yatkınlık, yaş, polikistik over sendromu, uyku apnesi ve bazı ilaçlar (örneğin kortizon) insülin direncine katkıda bulunur.
Tanı
İnsülin direncini doğrudan ölçen pratik bir test yoktur. Açlık kan şekeri, HbA1c, oral glukoz tolerans testi, bel çevresi ölçümü, tansiyon ve kan yağları birlikte değerlendirilir. HOMA-IR gibi hesaplamalar yol gösterici olabilir; ancak laboratuvarlar arası farklılıklar nedeniyle tek başına tanı veya tedavi kararı için yeterli değildir.
Tedavi yaklaşımları
Tedavinin temeli yaşam tarzı değişikliğidir: dengeli ve porsiyon kontrollü beslenme, düzenli egzersiz (aerobik ve kuvvet egzersizlerinin birlikte yapılması), yeterli uyku ve fazla kilonun azaltılması insülin duyarlılığını artırır. Prediyabet, polikistik over sendromu gibi eşlik eden durumlarda hekim gerekli görürse ilaç tedavisi de planlanabilir.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Açlık kan şekeri veya HbA1c sınırda yüksek bulunduysa, ailede diyabet varsa, karın çevresi belirgin olarak arttıysa veya polikistik over sendromu tanısı konduysa endokrinoloji değerlendirmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
İnsülin direnci diyabet demek midir?
Hayır. İnsülin direnci diyabet değildir; ancak diyabet gelişme riskini artırır. Yaşam tarzı değişiklikleriyle bu risk önemli ölçüde azaltılabilir.
İnsülin direnci için ilaç kullanmak gerekir mi?
Herkes için gerekli değildir. İlk adım yaşam tarzı değişikliğidir. İlaç kararı prediyabet, polikistik over sendromu ve diğer risk faktörlerine göre hekim tarafından verilir.