Hipoglisemi (Kan Şekeri Düşüklüğü) ve Reaktif Hipoglisemi
Hipoglisemi, kan şekerinin normalin altına düşmesidir. Genellikle 70 mg/dL altı değerler dikkat gerektirir. En sık, insülin veya bazı diyabet ilaçlarını kullanan kişilerde görülür. Diyabeti olmayan kişilerde ise farklı nedenlerin araştırılması gerekir.
Hipoglisemi belirtileri
- Titreme, terleme, çarpıntı
- Ani ve şiddetli açlık hissi
- Baş dönmesi, baş ağrısı
- Sinirlilik, kaygı
- Dikkat dağınıklığı, bulanık görme
- İleri durumda bilinç bulanıklığı, nöbet, bilinç kaybı
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Diyabet tedavisinde fazla doz insülin veya bazı ağızdan alınan ilaçlar, öğün atlama, beklenmedik egzersiz ve alkol en sık nedenlerdir. Diyabeti olmayan kişilerde yemekten sonra görülen reaktif (postprandiyal) hipoglisemi, mide ameliyatları sonrası durumlar, bazı ilaçlar, hormon eksiklikleri (kortizol, büyüme hormonu) ve çok nadiren insülin salgılayan tümörler (insülinoma) neden olabilir.
Tanı
Belirtiler sırasında kan şekerinin düşük ölçülmesi ve şeker alımıyla belirtilerin düzelmesi tanının temelidir. Diyabeti olmayan kişilerde nedeni bulmak için belirtiler sırasında insülin, C-peptid gibi testler, uzamış açlık testi veya karma öğün testi gibi özel testler hekim gözetiminde yapılabilir.
Tedavi yaklaşımları
Akut durumda bilinci açık kişide 15–20 gram hızlı emilen şeker (meyve suyu, glukoz tableti gibi) alınması ve 15 dakika sonra kan şekerinin yeniden ölçülmesi önerilir. Bilinci bulanık kişiye ağızdan bir şey verilmemeli, acil yardım çağrılmalıdır. Uzun dönemde tedavi nedene yöneliktir: diyabet ilaçlarının yeniden düzenlenmesi, reaktif hipoglisemide öğün düzeninin ve karbonhidrat türünün düzenlenmesi gibi.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Tekrarlayan kan şekeri düşmeleri, diyabeti olmayan birinde ölçümle doğrulanmış hipoglisemi veya gece hipoglisemisi belirtileri (kabus, sabah baş ağrısı, gece terlemesi) varsa endokrinoloji değerlendirmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
Diyabetim yok ama yemekten sonra titriyorum, bu hipoglisemi mi?
Olabilir; ancak bu belirtilerin başka nedenleri de vardır. Tanı için belirtiler sırasında kan şekerinin ölçülmesi gerekir. Değerlendirme sonrasında öğün düzenlemesi çoğu zaman belirtileri azaltır.
Hipoglisemi tehlikeli midir?
Hafif hipoglisemi hızlı müdahaleyle düzelir. Ağır ve tekrarlayan hipoglisemi ise bilinç kaybı, kaza ve kalp ritim sorunlarına yol açabileceği için mutlaka nedeni araştırılmalıdır.