Hiperprolaktinemi (Prolaktin Yüksekliği) ve Galaktore
Prolaktin, hipofiz bezinden salgılanan ve doğum sonrası süt üretimini sağlayan bir hormondur. Gebelik ve emzirme dışında prolaktinin yüksek olmasına hiperprolaktinemi denir. Bu durum kadınlarda adet düzeninin bozulmasına ve göğüsten süt gelmesine (galaktore), erkeklerde cinsel isteksizliğe ve sertleşme sorunlarına yol açabilir.
Hiperprolaktinemi belirtileri
- Kadınlarda adet düzensizliği veya adet görmeme
- Gebelik dışında göğüsten süt gelmesi (galaktore)
- Gebe kalmada güçlük
- Erkeklerde cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu
- Kemik kaybı
- Büyük tümörlerde baş ağrısı ve görme alanı kaybı
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Hipofiz bezinde prolaktin salgılayan iyi huylu tümörler (prolaktinoma) önemli bir nedendir. Bazı ilaçlar (özellikle bazı psikiyatri ve mide ilaçları), hipotiroidi, böbrek yetmezliği, stres, yoğun egzersiz ve göğüs duvarı uyarımı da prolaktini yükseltebilir.
Tanı
Prolaktin düzeyi kan testiyle ölçülür; hafif yüksekliklerde test tekrarlanabilir. Laboratuvar değerini yanıltan makroprolaktin araştırılabilir. Gebelik, ilaç kullanımı ve hipotiroidi dışlanır. Belirgin yükseklikte hipofiz bezinin manyetik rezonans (MR) görüntülemesi yapılır.
Tedavi yaklaşımları
Prolaktinomaların çoğu dopamin agonisti adı verilen ilaçlarla başarıyla tedavi edilir; bu ilaçlar hem prolaktin düzeyini düşürür hem de tümörü küçültebilir. İlaca bağlı yükseklikte, mümkünse ilgili hekimle birlikte ilaç değişikliği değerlendirilir. İlaca yanıt vermeyen veya ilacı tolere edemeyen seçilmiş hastalarda cerrahi tedavi düşünülür.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Adet düzensizliği, gebelik dışında süt gelmesi, gebe kalamama, erkeklerde cinsel isteksizlik veya görme alanında daralma varsa endokrinoloji değerlendirmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Prolaktinoma kanser midir?
Hayır. Prolaktinomaların neredeyse tamamı iyi huyludur ve çoğu ilaçla kontrol altına alınabilir.
Prolaktin yüksekliği gebe kalmayı engeller mi?
Yüksek prolaktin yumurtlamayı baskılayabilir. Tedaviyle prolaktin düzeyi normale döndüğünde çoğu kadında yumurtlama ve adet düzeni yeniden sağlanır.