Hormonal Nedenli Yüksek Tansiyon: Primer Aldosteronizm ve Feokromositoma
Yüksek tansiyonun büyük çoğunluğunda belirli bir neden bulunmaz. Ancak bir kısım hastada tansiyon yüksekliği hormonal bir hastalığa bağlıdır ve bu nedenin bulunup tedavi edilmesi tansiyonun kontrolünü önemli ölçüde kolaylaştırabilir. En sık hormonal neden primer aldosteronizmdir. Feokromositoma, Cushing sendromu, tiroid ve paratiroid hastalıkları da tansiyonu etkileyebilir.
Hormonal (Endokrin) Hipertansiyon belirtileri
- Genç yaşta başlayan yüksek tansiyon
- Üç veya daha fazla ilaca rağmen kontrol edilemeyen tansiyon
- Kanda potasyum düşüklüğü, kas krampları (primer aldosteronizmde)
- Ataklar hâlinde baş ağrısı, çarpıntı ve terleme (feokromositomada)
- Böbrek üstü bezinde rastlantısal saptanan kitle
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Primer aldosteronizmde böbrek üstü bezlerinden biri veya ikisi aşırı aldosteron üretir; bu da vücutta tuz ve su tutulmasına, potasyum kaybına yol açar. Feokromositoma, adrenalin benzeri hormonlar salgılayan ve genellikle böbrek üstü bezinde yerleşen nadir bir tümördür. Bazı formları kalıtsal olabilir.
Tanı
Primer aldosteronizm taramasında kanda aldosteron ve renin düzeyleri birlikte ölçülür; bazı tansiyon ilaçları sonuçları etkileyebileceği için test öncesi hazırlık hekim tarafından planlanır. Pozitif sonuçlar doğrulama testleri ve görüntülemeyle değerlendirilir. Feokromositoma için kan veya idrarda metanefrin düzeylerine bakılır.
Tedavi yaklaşımları
Tek taraflı aldosteron fazlalığı olan uygun hastalarda ilgili böbrek üstü bezinin cerrahi olarak çıkarılması tansiyonun kontrolünü belirgin biçimde iyileştirebilir. İki taraflı hastalıkta aldosteron etkisini engelleyen ilaçlar kullanılır. Feokromositomada uygun ilaç hazırlığının ardından cerrahi tedavi uygulanır. Kalıtsal formlar açısından genetik değerlendirme önerilebilir.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Genç yaşta ya da dirençli hipertansiyonu olan, potasyum düşüklüğü saptanan, tansiyonla birlikte nöbet tarzında çarpıntı ve terleme yaşayan veya böbrek üstü bezinde kitle bulunan kişilerin endokrinoloji değerlendirmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Her hipertansiyon hastası hormon testi yaptırmalı mı?
Hayır. Hormonal nedenlerin araştırılması; genç yaşta başlayan, dirençli veya potasyum düşüklüğüyle seyreden hipertansiyon gibi belirli durumlarda önerilir.
Böbrek üstü bezimde kitle bulundu, ne yapmalıyım?
Böbrek üstü bezinde rastlantısal bulunan kitlelerin çoğu iyi huyludur ve hormon salgılamaz. Yine de hormon salgılayıp salgılamadığının ve görüntüleme özelliklerinin değerlendirilmesi gerekir.