Hipertiroidi (Tiroid Bezi Fazla Çalışması) ve Graves Hastalığı
Hipertiroidi, tiroid bezinin gereğinden fazla hormon üretmesidir. Fazla tiroid hormonu metabolizmayı hızlandırır; kalp, sinir sistemi, kaslar ve kemikler bu durumdan etkilenir. Tedavi edilmediğinde kalp ritim bozuklukları ve kemik kaybı gibi sorunlara yol açabileceği için tanı ve takip önemlidir.
Hipertiroidi belirtileri
- Çarpıntı ve hızlı kalp atışı
- Sinirlilik, huzursuzluk, uykusuzluk
- Ellerde titreme
- İştah artmasına rağmen kilo kaybı
- Aşırı terleme ve sıcağa tahammülsüzlük
- Sık dışkılama
- Kas güçsüzlüğü, yorgunluk
- Gözlerde öne çıkma, batma, sulanma (Graves hastalığında)
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
En sık neden, bağışıklık sisteminin tiroid bezini uyaran antikorlar ürettiği Graves hastalığıdır. Bunun dışında fazla hormon üreten tiroid nodülleri (toksik adenom, toksik multinodüler guatr), tiroid iltihapları (tiroiditler) ve gereğinden yüksek dozda tiroid hormonu kullanımı hipertiroidiye neden olabilir.
Tanı
Kan testinde TSH'nin baskılanmış, serbest T4 ve/veya serbest T3'ün yüksek bulunması tanıyı destekler. Nedeni belirlemek için TSH reseptör antikoru (TRAb), tiroid ultrasonografisi ve gerektiğinde tiroid sintigrafisi kullanılır. Kalp ritmi açısından EKG de istenebilir.
Tedavi yaklaşımları
Tedavi seçenekleri; antitiroid ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahidir. Çarpıntı ve titreme gibi belirtileri hafifletmek için beta-bloker ilaçlar kullanılabilir. Hangi yöntemin seçileceği; hastalığın nedeni, hastanın yaşı, guatrın büyüklüğü, göz tutulumu, gebelik durumu ve hastanın tercihi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Her yöntemin olası yan etkileri ve takip gereklilikleri hastayla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Açıklanamayan kilo kaybı, çarpıntı, titreme, terleme veya gözlerde belirgin değişiklik varsa endokrinoloji değerlendirmesi gerekir. Antitiroid ilaç kullanırken ateş ve boğaz ağrısı gelişirse vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Graves hastalığı tamamen geçer mi?
Antitiroid ilaç tedavisiyle bir kısım hastada hastalık uzun süre sessiz kalabilir (remisyon); ancak tekrarlama olasılığı vardır. Radyoaktif iyot ve cerrahi daha kalıcı sonuç verir, fakat sonrasında çoğu zaman tiroid hormonu kullanmak gerekir.
Hipertiroidi gebeliği etkiler mi?
Evet. Gebelik planlayan veya gebe olan hipertiroidi hastalarında tedavi seçimi ve ilaç türü özel olarak düzenlenir. Bu dönemde düzenli endokrinoloji takibi önerilir.