Hashimoto Tiroiditi (Otoimmün Tiroid Hastalığı)
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı antikor üreterek bezde kronik bir iltihaba yol açtığı otoimmün bir hastalıktır. Zamanla tiroid bezinin hormon üretimi azalabilir ve hipotiroidi gelişebilir. Kadınlarda daha sık görülür ve ailesel yatkınlık önemlidir.
Hashimoto Tiroiditi belirtileri
- Başlangıçta çoğu zaman belirti yoktur
- Tiroid bezinde büyüme (guatr) veya boyunda dolgunluk hissi
- Hipotiroidi geliştiğinde: yorgunluk, üşüme, kilo artışı, kabızlık
- Cilt kuruluğu, saç dökülmesi
- Adet düzensizlikleri, gebe kalmada güçlük
- Hastalığın başında nadiren geçici hipertiroidi belirtileri
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Genetik yatkınlık ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir. Ailede tiroid hastalığı bulunması, kadın cinsiyet, gebelik sonrası dönem, aşırı iyot alımı ve diğer otoimmün hastalıkların (tip 1 diyabet, çölyak, vitiligo gibi) varlığı riski artırır.
Tanı
Kanda anti-TPO ve/veya anti-tiroglobulin antikorlarının yüksek bulunması ve tiroid ultrasonografisinde Hashimoto ile uyumlu görünüm tanıyı destekler. Tiroid fonksiyonunu değerlendirmek için TSH ve serbest T4 ölçülür. Antikor pozitifliği tek başına tedavi gerektiren bir durum değildir; hormon düzeyleri önemlidir.
Tedavi yaklaşımları
Tiroid hormonları normal olan Hashimoto hastalarında genellikle ilaç gerekmez; düzenli aralıklarla TSH takibi yapılır. Hipotiroidi geliştiğinde levotiroksin ile hormon yerine koyma tedavisi uygulanır. Ultrasonda nodül saptanırsa nodül ayrıca değerlendirilir. Gebelik planlayan kadınlarda tiroid fonksiyonlarının gebelik öncesinde ve süresince yakından izlenmesi önerilir.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Anti-TPO yüksekliği saptanan, boyunda şişlik fark eden, hipotiroidi belirtileri olan veya gebelik planlayan kişilerin endokrinoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Anti-TPO yüksekse ilaç kullanmam gerekir mi?
Hayır, tek başına antikor yüksekliği ilaç tedavisi gerektirmez. Tedavi kararı TSH ve serbest T4 düzeylerine, yaşa ve gebelik planına göre verilir.
Hashimoto'da özel bir diyet gerekli mi?
Hashimoto için bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış tek bir diyet bulunmamaktadır. Dengeli beslenme önerilir; çölyak hastalığı eşlik ediyorsa glütensiz beslenme gerekir. Yüksek doz iyot ve bilinçsiz takviye kullanımından kaçınılmalıdır.