Menopoz ve Menopoz Döneminde Hormonal Değişiklikler
Menopoz, yumurtalık işlevlerinin sona ermesiyle adetlerin kalıcı olarak kesilmesidir. Genellikle 45–55 yaşları arasında gerçekleşir ve 12 ay boyunca adet görülmemesiyle tanımlanır. Bu dönemde östrojen düzeyinin azalması sıcak basmaları gibi belirtilere ve kemik kaybının hızlanmasına yol açabilir. 40 yaşından önce adetlerin kesilmesi erken yumurtalık yetmezliği olarak değerlendirilir.
Menopoz belirtileri
- Sıcak basmaları ve gece terlemeleri
- Uyku bozuklukları
- Ruh hali değişiklikleri, sinirlilik
- Vajinal kuruluk ve cinsel isteksizlik
- İdrar yolu şikâyetleri
- Eklem ağrıları
- Kemik kaybının hızlanması
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Menopoz, yaşa bağlı doğal bir süreçtir. Yumurtalıkların ameliyatla alınması, kemoterapi veya ışın tedavisi ve bazı otoimmün ya da genetik durumlar daha erken yaşta menopoza neden olabilir.
Tanı
45 yaş üzerindeki kadınlarda menopoz tanısı genellikle adet öyküsü ve belirtilere göre konur. Daha genç kadınlarda veya tanının belirsiz olduğu durumlarda FSH ve östradiol gibi hormon testleri yapılır. Benzer belirtileri olan tiroid hastalıkları gibi durumlar da değerlendirilir.
Tedavi yaklaşımları
Yaşam tarzı düzenlemeleri ve hormonal olmayan tedaviler hafif belirtilerde yeterli olabilir. Belirgin sıcak basmaları olan uygun kadınlarda menopozal hormon tedavisi seçenekleri değerlendirilir; bu tedavinin yararları ve riskleri yaş, menopoz süresi, meme kanseri, pıhtı ve kalp-damar risk faktörleri göz önünde bulundurularak kişiye özel tartışılmalıdır. Kemik sağlığı açısından gerekli taramalar yapılır. Takip kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla iş birliği içinde yürütülür.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Günlük yaşamı etkileyen menopoz belirtileri, 40 yaşından önce adetlerin kesilmesi veya menopoz sonrasında kemik sağlığı açısından risk faktörlerinin varlığı değerlendirme gerektirir.
Sık sorulan sorular
Menopozda hormon tedavisi herkese uygun mu?
Hayır. Hormon tedavisi meme kanseri öyküsü, pıhtı eğilimi ve bazı kalp-damar hastalıklarında uygun değildir. Karar kişisel risk değerlendirmesiyle verilir.
Erken menopoz neden önemlidir?
Erken menopoz, kemik kaybı ve kalp-damar hastalıkları açısından riski artırabilir. Bu nedenle değerlendirme ve uygun tedavi planlaması önemlidir.