Erkek Hipogonadizmi (Testosteron Eksikliği)
Erkek hipogonadizmi, testislerin yeterli testosteron ve/veya sperm üretememesidir. Sorun testislerin kendisinden (primer) veya testisleri yöneten hipofiz ve hipotalamustan (sekonder) kaynaklanabilir. Testosteron eksikliği cinsel işlevi, kas ve kemik sağlığını, enerji düzeyini ve ruh halini etkileyebilir.
Erkek Hipogonadizmi belirtileri
- Cinsel istekte azalma
- Sertleşme sorunları, sabah ereksiyonlarında azalma
- Yorgunluk, enerji düşüklüğü
- Kas kütlesi ve gücünde azalma
- Karın bölgesinde yağlanma
- Kemik kaybı
- Göğüs büyümesi (jinekomasti)
- Kısırlık
Bu belirtiler başka durumlarda da görülebilir; tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.
Nedenler ve risk faktörleri
Klinefelter sendromu gibi genetik durumlar, testis travması, kabakulak geçirilmesi, kemoterapi veya ışın tedavisi primer hipogonadizme neden olabilir. Hipofiz tümörleri, prolaktin yüksekliği, belirgin obezite, kontrolsüz diyabet, uzun süreli opioid kullanımı ve anabolik steroid kullanımı sekonder hipogonadizmin başlıca nedenleri arasındadır.
Tanı
Testosteron düzeyi günlük dalgalanma gösterdiği için ölçüm sabah saatlerinde ve aç karnına yapılır; düşük bulunduğunda test tekrarlanır. LH ve FSH düzeyleri sorunun kaynağını gösterir. Gerektiğinde prolaktin, demir parametreleri, hipofiz görüntülemesi, kemik yoğunluğu ve sperm analizi istenir.
Tedavi yaklaşımları
Önce altta yatan ve düzeltilebilir nedenler (obezite, prolaktin yüksekliği, ilaçlar) ele alınır. Kanıtlanmış testosteron eksikliği olan uygun hastalarda testosteron yerine koyma tedavisi uygulanabilir; bu tedavi kan sayımı, prostat ve diğer parametreler açısından düzenli takip gerektirir. Çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde testosteron tedavisi sperm üretimini baskılayabileceği için farklı tedavi seçenekleri değerlendirilir.
Ne zaman endokrinoloji uzmanına başvurmalı?
Cinsel isteksizlik, sertleşme sorunları, açıklanamayan yorgunluk ve kas kaybı gibi belirtiler varsa ya da çocuk sahibi olmada güçlük yaşanıyorsa endokrinoloji değerlendirmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Yaşla birlikte testosteron düşer mi?
Testosteron düzeyi yaşla birlikte yavaşça azalabilir; ancak her yaşlı erkekte tedavi gerekmez. Tedavi kararı belirtiler ve tekrarlanan ölçümlerle doğrulanmış düşüklük varlığında verilir.
Testosteron tedavisi kısırlığa yol açar mı?
Dışarıdan verilen testosteron sperm üretimini baskılayabilir. Bu nedenle çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde tedavi seçimi buna göre yapılmalıdır.